Ömer Muhtar: Libya Direnişinin Efsanevi Çöl Aslanı

Ömer Muhtar’ın Libya’daki İtalyan işgaline karşı yürüttüğü direniş, hayatı, mücadele yılları ve 1931’deki idamına ilişkin bilgiler.

Libya tarihinin en önemli direniş önderlerinden Ömer Muhtar, sömürgeciliğe karşı verdiği mücadele nedeniyle “Çöl Aslanı” olarak anıldı. 1862 yılında Libya’nın eski şehirlerinden Berka’nın Defne bölgesindeki Butnân’da dünyaya geldi.

İtalya’nın 27 Eylül 1911’de Trablusgarp’a saldırmasının ardından yaklaşık 1000 kişilik bir mücahid birliği kuran Ömer Muhtar, Osmanlı Devleti’nin Lozan Antlaşması sonrasında bölgeden çekilmesiyle Berka’daki direnişin kumandasını üstlendi.

Yaklaşık 20 yıl süren savaş boyunca dağlık bölgeleri üs olarak kullanan Ömer Muhtar, vurkaç taktiğiyle İtalyan birliklerine karşı baskınlar düzenledi. Direnişini sürdürmek ve mücadeleye destek aramak amacıyla 27 Şubat 1923’te bir heyetle Mısır’a gitti; burada Arap ve İslam dünyasına yardım çağrısında bulundu.

İtalyanların kendisine yönelttiği, cihaddan vazgeçerek Mısır’da kalması ya da Berka’ya dönmesi halinde kendisine bir köşk ve maaş verilmesi yönündeki teklifleri kabul etmedi.

15 Ocak 1930’da Cebelülahdar’daki direniş mevzileri İtalyan uçakları tarafından bombalandı. İşgal güçleri 24 Ocak’ta Fizan’ın merkez şehri Merzûk’u, 25 Şubat’ta ise şehrin batısındaki Gat kasabasını ele geçirdi. 18 Ocak 1931’de de Trablusgarp direnişinin önemli merkezlerinden Kufra’nın Tâc köyü İtalyanların kontrolüne girdi. Bölgedeki verimli araziler, İtalya’dan getirilen ailelere dağıtıldı.

İtalyanların kurduğu kamplarda çok sayıda kişi açlık ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetti; bazıları da idam edildi. Yalnızca Berîka kampında iki yıl içinde 30 bin kişinin yaşamını yitirdiği belirtildi.

İleri yaşına rağmen dağlarda direnişini sürdüren Ömer Muhtar, 11 Eylül 1931’de İtalyan güçlerine esir düştü. Direniş önderi, 16 Eylül 1931’de Sulûk kampında idam edilerek hayatını kaybetti.