Yurt Dışında İsteğe Bağlı İştirakçilikle Hizmet Tamamlama
İsteğe bağlı iştirakçilik kapsamında 21 yıllık memuriyet hizmeti 25 yıla tamamlanabilir mi? 5434 ve 5510 sayılı kanunlara göre şartlar ve ayrıntılar.
Yurt dışında yaşayan ve 21 yıllık memurluk hizmeti bulunan kişilerin, bu süreyi 25 yıla tamamlayıp tamamlayamayacağı, tabi olunan sosyal güvenlik mevzuatına göre değişiyor. Çalışmadan hizmet kazanılmasını sağlayan isteğe bağlı iştirakçilik uygulaması, yalnızca 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunanlar için geçerli.
Bu uygulamadan, 1 Ekim 2008 tarihinden önce memuriyet hizmeti bulunanlar ile yedek subaylık veya vekil öğretmenlik gibi memurluk hizmetinden sayılan görevlerde çalışanlar yararlanabiliyor. Dolayısıyla değerlendirme, 5434 sayılı Kanun kapsamındaki geçmiş hizmetler esas alınarak yapılıyor.
İsteğe bağlı iştirakçilik için aranan şartlar
5434 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre kişinin, devlet memuru statüsünde en az 10 yıl fiili hizmetinin bulunması gerekiyor. Memuriyetten mevzuata uygun şekilde istifa ederek veya müstafi sayılarak ayrılanların, ayrılış tarihinden itibaren altı ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na yazılı başvuru yapması şartı aranıyor.
Memuriyetten çıkarılma veya görevine son verilmesi gibi durumlarda ise bu uygulamadan yararlanılamıyor. Ayrıca başvuru sahibinin, zorunlu sigortalılık kapsamında çalışmaması gerekiyor. İsteğe bağlı iştirakçilik başladıktan sonra her ay için hem kişi payı hem de kurum payı ile genel sağlık sigortası karşılığının SGK’ya yatırılması gerekiyor.
Ödemeye esas tutar; kurum karşılığı, şahıs karşılığı ve genel sağlık sigortası payının toplamından oluşuyor. Bu nedenle hizmet süresinin tamamlanması, yalnızca başvuru yapılmasına değil, ilgili prim ve karşılıkların düzenli şekilde ödenmesine de bağlı.
Yurt dışında yaşayanlar açısından durum
5434 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı iştirakçilik uygulaması başladıktan sonra kişinin yurt dışında yaşamaya başlamasını doğrudan engelleyen bir hüküm bulunmuyor. Bu çerçevede, gerekli koşulları taşıyan bir kişi yurt dışında ikamet etse de uygulama kapsamında hizmet süresini tamamlamaya devam edebilir.
Bununla birlikte yurt dışında zorunlu sigortalılık gerektiren bir işte çalışılması halinde isteğe bağlı iştirakçilikten yararlanılamayacağı değerlendiriliyor. Bu nedenle kişinin yurt dışındaki çalışma durumu ile sosyal güvenlik kapsamının ayrıca incelenmesi gerekiyor.
1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez göreve başlayanlar hakkında ise genel olarak 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanıyor. Bu kişiler bakımından isteğe bağlı sigortalılıkta Türkiye’de ikamet şartı bulunuyor. Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerle ilgili özel hükümler saklı kalmak üzere, yurt dışında yaşayanların durumunda farklı kurallar gündeme gelebiliyor.
5510 sayılı Kanun, sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde işverenleri tarafından çalıştırılmak üzere yurt dışına götürülen Türk işçileri için ayrıca düzenleme içeriyor. Bu kişiler, belirli koşullarla uzun vadeli sigorta kolları kapsamında isteğe bağlı sigortalı olabiliyor ve ödedikleri primler 4/1-a kapsamındaki sigortalılık süresinden sayılabiliyor.
Sonuç olarak, 21 yıllık memuriyet hizmetinin 25 yıla tamamlanıp tamamlanamayacağı; kişinin 1 Ekim 2008’den önce 5434 sayılı Kanun kapsamında hizmetinin bulunmasına, memuriyetten ayrılış biçimine, altı aylık başvuru süresine, zorunlu sigortalı olarak çalışıp çalışmadığına ve prim ödemelerine bağlı. Somut durumun kesinleştirilmesi için başvuru öncesinde SGK’dan yazılı veya resmi bilgi alınması önem taşıyor.
