Hürmüz Boğazı’ndaki Ticari Gemi Geçişleri Ateşkesle Yüzde 10 Düştü
Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişleri, ABD ve İran arasındaki ateşkes sonrası yüzde 10 azaldı. Gemilerin varış noktaları ise Asya ve Latin Amerika limanları oldu.
Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişleri, ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin ilk beş gününde yüzde 10 oranında bir düşüş yaşadı. Bu dönemde, söz konusu gemilerin en çok yöneldiği limanlar arasında Umman, Çin, Hindistan, Pakistan, Malezya ve Brezilya yer aldı.
Küresel ticaret açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler, savaşın başlamasıyla birlikte belirsizlikler barındırmaya devam ediyor. ABD ve İran, Pakistan’da yürütülen müzakerelerde Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusunda karşı karşıya gelirken, ABD Başkanı Donald Trump, donanmasının boğazdan geçmeye çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını duyurdu. Bu açıklama, ateşkesin ardından yeniden çatışmaların çıkabileceği endişelerini artırdı.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Trump’ın bu konudaki açıklamalarının gerçek dışı olduğunu ve bir blöf niteliği taşıdığını belirtti. Azizi, bu tür bir girişimin savaş olarak değerlendirileceğini ve buna karşılık vereceklerini ifade etti.
Geçişlerde İyileşme Olmadı
Hürmüz Boğazı’ndan 1-27 Şubat tarihleri arasında günlük ortalama 129 gemi geçiş yaparken, savaşın başlamasıyla birlikte bu rakam yüzde 90 oranında bir düşüş gösterdi. 8-12 Nisan tarihleri arasında ise toplam 55 ticari gemi geçiş yaptı ve bunların 29’unun yüklü olduğu gözlemlendi. Bu dönemdeki trafik, önceki beş günlük dönemdeki 61 gemiye kıyasla yüzde 10 azalmış durumda.
Ateşkes sonrası boğazdan geçen gemilerin büyük bir kısmını İran bağlantılı ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan gemiler oluşturdu. Bu gemilerin çoğu, İran’ın limanlarından hareket etti. Savaşın başlangıcından bu yana İran’ın petrol ihracatının günlük 1,5-2 milyon varil seviyesinde gerçekleştiği bildiriliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin varış noktaları, Asya ve Latin Amerika ülkeleri olarak belirginleşiyor. Boğazda ateşkes sonrası en yoğun trafik, 11 Nisan’da 14 geminin geçiş yaptığı gün kaydedildi. TankerTrackers.com verilerine göre, bu tarihte 2 milyon varil Irak ham petrolü ve 2’şer milyon varil Suudi Arabistan ham petrolü taşıyan üç büyük tanker boğazdan geçti.
Piyasalarda Fiziksel Arz Sıkıntısı Belirginleşiyor
Danimarka merkezli yatırım firması Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, Pakistan’daki barış görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından müzakerelerin yeniden başlamasının olası görünmediğini belirtti. Ateşkesin ne kadar süreyle devam edeceği ise belirsizliğini koruyor.
Rasmussen, Trump’ın ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerinden İran bağlantılı trafiği engelleyeceğini açıklamasıyla birlikte, İran’ın petrol ihracatının büyük ölçüde Çin’e yönelik olduğunu ve günlük 1,5-2 milyon varil seviyesinde seyrettiğini ifade etti. Trump’ın bu hamlesinin gerekçeleri net olmasa da, İran üzerindeki baskıyı artırma amacı taşıyabileceği düşünülüyor. Ayrıca, Çin’i baskı altına alarak İran’ı bir anlaşmaya zorlamaya çalışabileceği de öne sürülüyor.
Rasmussen, son gelişmelerin ABD ile İran arasında klasik bir güç gösterisine dönüşme eğiliminde olduğunu belirtti. Trump’ın bu adımının, petrol piyasasının fiziksel anlamda sıkılaştığı bir dönemde gerçekleştiğini ve arz sıkıntısına dair işaretlerin arttığını vurguladı. Piyasanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını fiyatlamaya başladığını ancak bu senaryonun daha ileri bir tarihe ertelendiğini kaydetti. İran’ın Babu’l Mendeb Boğazı’nı kapatma girişiminin bir sonraki tırmanma adımı olabileceği ve bu durumun Suudi Arabistan’ın Hürmüz’ü bypass etmesini zorlaştırabileceği ifade ediliyor.
