İsrail’den Türkiye’ye Yönelik Provokatif Adım
İsrail, Türkiye’ye karşı kışkırtıcı bir adım atarak Ermeni soykırımı iddialarını tanıma kararı aldı.
GAZZE Şeridi’nde gerçekleştirdiği sivil katliamlar nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı’nda soykırımla yargılanan ve dünya genelinde yalnızlaşan İsrail, Türkiye’ye karşı kışkırtıcı bir diplomatik adım attı. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, hükümetin geçen hafta kendisi tarafından önerilen sözde Ermeni soykırımı iddialarını tanıma kararını oybirliği ile kabul ettiğini açıkladı. Bu tasarının, İsrail Parlamentosu Knesset genel kuruluna sunulması planlanıyor.
Tel Aviv yönetimi geçmişte de benzer girişimlerde bulunmuştu. Yaklaşık on yıl önce, İsrail Parlamentosu Eğitim Komisyonu bu iddiaları kabul etmişti. Mayıs 2018’de ise iki ülke arasındaki ilişkilerin gergin olduğu bir dönemde, genel kurulda bir tanıma tasarısı tartışmaya açılmış ancak resmi bir hükümet kararı haline gelmemişti.
Bu karar, son yıllarda birçok konuda gerilen Türkiye-İsrail ilişkilerinin gölgesinde alındı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçen yıl katıldığı bir podcastte 1915 olaylarını kamuoyuna “Ermeni soykırımı” olarak nitelendiren ilk İsrail Başbakanı olmuştu.
ÇIKARCI BİR ADIM
İsrailli analist Yair Navot, al Monitor’a yaptığı açıklamada, sözde Ermeni soykırımına dair İsrail hükümetinin tanıma hamlesinin tamamen çıkarcı bir adım olduğunu belirtti. Navot, bu kararın arkasındaki motivasyonun Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a “laf atmaktan” öte bir anlam taşımadığını ifade etti.
ÖNCESİNDE BAKÜ İLE GÖRÜŞTÜ
İsrailli Maariv gazetesinin politika muhabiri Anna Barsky, bu kararın Türkiye’den ziyade İsrail ile Azerbaycan arasındaki olumlu ilişkiler için bir karışıklık yaratabileceğini belirtti. Saar’ın, kabinede bu kararın onaylanmasından önce Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile görüştüğünü aktardı. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçınırken, gerekirse ileride bir açıklama yapılacağını ifade etti. Ankara’dan ise henüz resmi bir açıklama gelmedi.
TÜRK DIŞİŞLERİ’NDEN SERT TEPKİ
Dışişleri Bakanlığı, İsrail hükümetinin 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanımasına ilişkin karara sert tepki gösterdi. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, “Tüm dünyanın gözü önünde Filistin halkına yönelik sistematik zulüm uygulayan ve Uluslararası Adalet Divanı’nda Gazzelilere karşı soykırım işlemek suçundan yargılanan İsrail hükümeti, 1915 olaylarıyla ilgili kabul ettiği siyasi kararla kendi suçlarını örtbas etmeyi hedeflemektedir. Bu kötü niyetli girişim, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde Filistinlilere karşı işlenen suçlarla ilgili yürütülen soruşturma kapsamında haklarında tutuklama emri bulunan Netanyahu ve suç ortaklarının içinde bulunduğu sıkışmışlığı gözler önüne sermektedir. Türkiye, İsrail’in bölgedeki genişlemeci ve istikrarsızlaştırıcı politikalarının son bulması ve Netanyahu hükümetinin Filistin halkı başta olmak üzere sivillere karşı işlediği suçlardan dolayı hukuk önünde hesap vermesi için kararlılıkla çalışmaya devam edecektir” ifadeleri kullanıldı.
AŞIRILIKÇI BEN-GVİR ABD’DE ŞİKÂYET EDİLDİ
Belçika merkezli sivil toplum kuruluşu (STK) Hind Rajab Vakfı, İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’i savaş suçları işlediği gerekçesiyle ABD Adalet Bakanlığı’na şikayet etti. Vakıftan yapılan açıklamada, 7-8 Temmuz’da New York’u ziyaret etmesi beklenen Ben-Gvir, aralarında ABD vatandaşlarının da bulunduğu Filistinlilere yönelik savaş suçu işlemekle suçlandı. Açıklamada, ABD Adalet Bakanlığı’nın İsrailli bakan hakkında soruşturma açması talebinin yer aldığı şikayetin ilgili makamlara iletildiği bildirildi. Ben-Gvir’in, İsrail polisi, Cezaevi Servisi ve Ulusal Güvenlik Bakanlığına bağlı “İsrail Ateşli Silah Ruhsatlandırma Dairesinin” politikalarını belirlediği, göreve geldiği 2022’den itibaren işgal altındaki Filistin topraklarında “sistematik işkence, cinayet, istismar ve zorla yerinden edilme” politikaları uygulattığı kaydedildi. Ben-Gvir’in göreve başladığı andan itibaren tutuklu Filistinlilerin cezaevlerindeki koşullarını kötüleştirmeyi kendisine “amaç” edindiği belirtilen açıklamada, bu niyetin somut politikaya dönüştüğü ve İsrail kamuoyundan övgüler aldığı ifade edildi. Açıklamada, çok sayıda Filistinli ve uluslararası STK’nın, IPS’nin Ben-Gvir döneminde “işkence kampları ağına” dönüştüğünü bildirdiği vurgulandı.
İsrail kabinesinde onaylanan kararın bir sonraki aşamada İsrail Meclisi Knesset’te oylanması bekleniyor.
