Sebte Krizi Avrupa Birliği’nde Tartışmalara Yol Açtı

Sebte’deki göç dalgası, Avrupa Birliği’nde yeni tartışmalara neden oldu. İçişleri bakanları kritik zirve için toplanıyor.

İspanya’nın Kuzey Afrika’daki topraklarından biri olan Sebte’de (Ceuta) yaşanan büyük düzensiz göç dalgası, Avrupa Birliği’nde önemli siyasi ve diplomatik tartışmalara neden olmaya devam ediyor. Son günlerde yaklaşık 50 ila 60 bin kişinin Fas’tan Sebte’ye geçiş yapması, AB’nin dış sınır güvenliği ve Schengen sistemi konularında yeni tartışmaların kapısını araladı. Bu gelişmelerin ardından Avrupa Birliği içişleri bakanları, Salı günü olağanüstü bir video konferans düzenleyecek.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Sebte’deki durumu Avrupa için bir “stres testi” olarak değerlendirdi. Wadephul, Avrupa Komisyonu’na dış sınırların korunmasını önceliklendirmesi gerektiğini belirterek, “Sebte’de yaşananlar, Avrupa’nın ne kadar kırılgan olduğunu da gözler önüne serdi” dedi. Bakan, Schengen bölgesindeki serbest dolaşımın korunabilmesi için AB dış sınırlarının daha etkin bir şekilde korunması gerektiğini vurguladı.

Wadephul, insan kaçakçılarının sosyal medya üzerinden yaydığı yanlış bilgilerin krizin büyümesine katkıda bulunduğunu ifade etti. “İnsan hayatını tehlikeye atan dezenformasyonla mücadele etmeliyiz. Bu yanlış bilgiler, Sebte’de birçok kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu” diyen Alman Bakan, düzensiz göçle mücadelenin Avrupa dışındaki ortak ülkelerle iş birliği olmadan başarılı olamayacağını da sözlerine ekledi. Ayrıca, Fas ve İspanya’nın krizi hızla kontrol altına almasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.

Sebte krizinin ardından, 22 AB üyesi ülkenin talebi üzerine içişleri bakanları olağanüstü bir toplantı gerçekleştirecek. Bu toplantıda, dış sınır güvenliği, düzensiz göç, insan kaçakçılığıyla mücadele ve göçün siyasi baskı aracı olarak kullanılmasının önlenmesi gibi konular ele alınacak. Kriz sırasında Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin de aralarında bulunduğu 22 lider, Avrupa Komisyonu’na düzensiz kitlesel sınır geçişlerine karşı ortak bir Avrupa politikası oluşturulması çağrısında bulundu.

Uzmanlar, son günlerdeki kitlesel göç hareketinin nedeninin henüz tam olarak belirlenmediğini ifade ediyor. İspanyol hükümetine göre, insan kaçakçıları, İspanya Yüksek Mahkemesi’nin Sebte ve Melilla’daki geri itme uygulamalarını sınırlayan kararını yanlış yorumlayarak sosyal medyada “İspanya sınırlarını açtı” yönünde söylentiler yaydı. Başbakan Pedro Sánchez, bu yanlış bilgilerin insan kaçakçılığı şebekeleri aracılığıyla hızla yayıldığını ve kitlesel göç hareketini tetiklediğini savundu. Ancak Faslı sivil toplum temsilcileri, göçmenlerin çoğunun bu mahkeme kararından haberdar olmadığını öne sürdü.

Göç uzmanları, Fas’ın göçü siyasi baskı aracı olarak kullanmış olabileceğine dair bir ihtimale dikkat çekiyor. 2021 yılında Fas ile İspanya arasında Batı Sahra krizi yaşanırken, yaklaşık 10 bin kişi iki gün içinde Sebte’ye geçmişti. O dönemde birçok uluslararası araştırma kuruluşu, Rabat yönetiminin sınır kontrollerini gevşeterek göçü bir siyasi baskı aracı olarak kullandığını değerlendirmişti. Avrupa İstikrar Girişimi Başkanı Gerald Knaus, İspanya’nın Cezayir ile ilişkilerini geliştirme çabalarının Fas’ta rahatsızlık yaratmış olabileceğini belirtiyor; ancak bu konuda somut bir kanıt bulunmadığını vurguluyor.

Göç akınının ardından, Sebte’deki kabul merkezleri kapasitesinin üzerine çıktı. Bu durum üzerine Madrid yönetimi, bölgeye asker ve özel polis birlikleri gönderdi. Askerlerin, sınır güvenliğinde görev yapan Guardia Civil’e destek vereceği açıklandı. Sebte Bölgesel Yönetimi Başkanı Juan Jesús Vivas, kentte “tam anlamıyla insani ve sosyal bir acil durum” yaşandığını ifade etti.

İspanya İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, Sebte’ye geçen göçmenlerin büyük bir kısmı kısa süre içinde gönüllü olarak Fas’a geri döndü. İspanyol basınına göre, birçok kişi bölgede barınacak yer ve yiyecek bulamadığı, ayrıca İspanya ana karasına geçme ihtimalinin bulunmadığını öğrendiği için geri dönüş yolunu seçti. İspanya hükümeti, şu ana kadar gelenlerin neredeyse tamamının yeniden Fas’a geçtiğini açıkladı.

Kriz, Avrupa’da Schengen sistemini de yeniden tartışmaya açtı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İspanya’nın dış sınırları korumakta yetersiz kaldığını savunarak Schengen uygulamasının askıya alınmasını gündeme getirdi. Benzer açıklamalar İsveç, Finlandiya ve diğer bazı Avrupa ülkelerinden de geldi. Brüksel ise tek taraflı sınır kontrollerinin Schengen sistemine zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlar, Sebte’nin Schengen kapsamında özel bir statüye sahip olduğunu ve buradan İspanya ana karasına geçişlerin zaten sıkı kontroller altında gerçekleştiğini hatırlatıyor.

İspanya hükümetinin son verilerine göre, Sebte’ye ulaşmaya çalışırken hayatını kaybedenlerin sayısı 67’ye yükseldi. Yetkililer, ölümlerin büyük bölümünün denizde boğulma nedeniyle meydana geldiğini, bazı kişilerin ise sınır geçişi sırasında yaşanan izdihamda yaşamını yitirdiğini açıkladı. Sebte’de son yılların en büyük düzensiz göç hareketi yaşanırken, Avrupa Birliği şimdi hem insani boyutu hem de sınır güvenliği açısından krizin uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmeye hazırlanıyor.