Küresel Piyasalarda Orta Doğu Gerilimi Etkisi Hissediliyor
Orta Doğu’daki artan gerilim, küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. Hisse senetleri ve emtia fiyatları büyük etki altında.
Orta Doğu’da yaşanan çatışma riskleri, emtia ve borsa piyasalarında önemli sarsıntılara yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği askeri saldırılar, bölgedeki gerilimi artırarak piyasalarda tedirginlik yarattı. 28 Şubat’ta başlayan saldırılar, Tahran ile Washington yönetimleri arasındaki müzakerelerin devam ettiği bir dönemde gerçekleşti.
İran, İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi. Bu saldırılarda İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra pek çok üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırıların süresi hakkında yaptığı değerlendirmede, “Dört ila beş hafta süreceğini düşünüyorduk, ancak bu süreç daha uzun sürebilir. Bunu gerçekleştireceğiz” ifadelerini kullandı.
Öte yandan, İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını duyurdu. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, başta petrol olmak üzere küresel ticaretin olumsuz etkilenmesine dair endişeleri artırdı.
Bu jeopolitik gerilim, piyasalarda risk algısını yükselterek önemli dalgalanmalara neden oldu. Savunma ve enerji sektörlerindeki hisselerde artış görülürken, hava yolu ve turizm sektörlerinde ise satış baskısı yaşandı.
New York borsası, Orta Doğu’daki çatışmalara dair endişelerle düşüşle açıldı. Ancak gün içinde yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle birlikte piyasa karışık bir seyir izledi. Kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,15 azalarak 48.904,78 puana gerilerken, S&P 500 endeksi yüzde 0,04 artışla 6.881,62 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,36 artarak 22.748,86 puana çıktı. Piyasalardaki korku endeksi olarak bilinen VIX Endeksi, gün içinde 25’in üzerine çıkarak 3 ayın zirvesini gördü, daha sonra 21,5 seviyesine geriledi.
Orta Doğu’daki gerilimden en çok etkilenen sektörler arasında, uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı. Delta’nın hisseleri yüzde 2,2, United Airlines’ın hisseleri yüzde 2,9 ve American Airlines’ın hisseleri yüzde 4,2 değer kaybetti. Bununla birlikte, savunma sanayii şirketlerinin hisselerinde yükseliş gözlemlendi. Lockheed Martin’in hisseleri yüzde 3,3, RTX’in hisseleri yüzde 4,7, Northrop Grumman’ın hisseleri yüzde 6 ve Kratos Defense & Security Solutions’ın hisseleri yüzde 5,3 değer kazandı.
Petrol fiyatlarındaki artışla birlikte enerji şirketlerinin hisseleri de yükseldi. Exxon Mobil’in hisseleri yüzde 1,1, Chevron’un hisseleri yüzde 1,5, ConocoPhillips’in hisseleri yüzde 4,2 ve Occidental Petroleum’un hisseleri yüzde 2,1 arttı.
Avrupa borsaları ise gün boyunca kayıplarını telafi etmekte zorlandı. Kapanışta Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 1,65 değer kaybederek 623,36 puana geriledi. İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,2, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 değer kaybederek kapandı.
Turizm sektörü, savaşın yayılma endişesi nedeniyle en olumsuz etkilenen alanlardan biri oldu. TUI, yüzde 9,9 değer kaybederken, Lufthansa’nın hisseleri yüzde 5,2 geriledi. Lufthansa, bölgedeki riskler nedeniyle Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını açıkladı. JPMorgan analisti Harry Gowers, İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığını tehdit ettiğine dikkat çekti.
Bölgedeki askeri hareketlilik, savunma sanayii hisselerine başlangıçta güçlü bir ivme kazandırdı. Alman Hensoldt hisseleri yüzde 4,9, İngiliz BAE Systems hisseleri yüzde 6,1 ve İtalyan Leonardo hisseleri yüzde 2,5 artış gösterdi. Ancak Rheinmetall hisseleri, gün içindeki kazançlarını geri vererek kapanışta yaklaşık yüzde 2,2’lik bir düşüşle piyasa ortalamasının altında kaldı.
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınması, navlun fiyatlarında artış ve kapasite daralması beklentilerini beraberinde getirdi. Hapag-Lloyd’un hisseleri yüzde 6,35, Danimarkalı Maersk’in hisseleri ise yüzde 7,61 değer kazandı. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini süresiz olarak durdurduklarını açıkladı. Analistler, Avrupalı yatırımcıların tepkisini “temkinli ve ölçülü” olarak nitelendirdi.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan tamamladı. Güne yüzde 5,32 azalışla başlayan BIST 100, kayıplarının bir kısmını telafi etti. Ana sektör endekslerinden teknoloji endeksi yüzde 4,4 artarken, hizmetler endeksi yüzde 2,7, sanayi endeksi yüzde 2,6 ve mali endeks yüzde 4,7 geriledi. Alt sektör endeksleri arasında sadece ticaret ve kimya petrol plastik kazandırdı. En çok kaybettiren ise yüzde 7,43 ile bankacılık oldu.
Ulaştırma şirketlerinden Türk Hava Yolları’nın hisseleri yüzde 6, Pegasus’un hisseleri yüzde 5,8, Çelebi Hava Servisi’nin hisseleri yüzde 5,7, bankacılık şirketlerinden Türkiye İş Bankası’nın hisseleri yüzde 6,7, Akbank’ın hisseleri yüzde 8,2 geriledi.
