Sudan ve Etiyopya Arasındaki Savaş İhtimali Artıyor
Sudan ve Etiyopya arasındaki gerilim artıyor; iç çatışmalar ve vekalet savaşları bölgeyi tehdit ediyor.
Sudan ve Etiyopya arasında, sınır ötesi bir vekalet savaşının yaşandığına dair endişeler artıyor. Her iki ülke de iç çatışmalarla mücadele ederken, birbirlerini kendi iç silahlı muhalefetlerini desteklemekle suçluyor.
4 Mayıs tarihinde, Sudan’ın uluslararası havalimanı ve başkent Hartum’daki askeri tesisler, çok sayıda insansız hava aracı (İHA) saldırısına uğradı. Sudan Silahlı Kuvvetleri, bu saldırılardan Etiyopya ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) sorumlu tutarken, her iki ülke de bu suçlamaları reddetti. Ancak, Nisan 2023’ten bu yana Sudan ordusuyla çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) adlı paramiliter grubu destekledikleri yönünde haberler mevcut.
Sudan ordusu, Etiyopya’daki büyükelçisini geri çağırırken, Addis Ababa da Sudan ordusunu kendi ülkesindeki ‘düşman’ güçleri desteklemekle suçladı. International Crisis Group’un Afrika Boynuzu uzmanı Alan Boswell, Sudan ve Etiyopya’nın klasik bir sınır ötesi vekalet savaşı içinde olduğunu belirterek, her iki tarafın da kendilerini kuşatılmış hissettiğini ifade etti.
Etiyopya, kuzeydeki Tigray bölgesinde savaşın yeniden başlaması ihtimali ile karşı karşıya. Hartum’u hedef alan İHA saldırılarından bir gün önce, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) hükümet yanlısı rakibini uzaklaştırarak bölgedeki kontrolü yeniden sağlamıştı. Bu durum, 2020-2022 yılları arasında süren çatışmayı sona erdiren barış anlaşmasını tehlikeye atabilir. Analistler, Tigray’daki yeni bir çatışmanın Sudanlı toplulukları da içine çekebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Etiyopya’nın Sudan’daki Hızlı Destek Kuvvetleri’ne desteğini artırabileceği düşünülüyor. Maryland Üniversitesi’nde doçent olan Michael Woldemariam, Tigray’daki çatışmanın bölgedeki en hassas fay hatlarından biri olduğunu vurguladı ve bu durumun Sudan’a sıçrama ihtimalinin bulunduğunu belirtti.
Sudan’daki iç savaş boyunca, Sudan ordusu, Etiyopya’nın iki büyük rakibi olan TPLF ve Eritre ile ilişkilerini derinleştirdi. TPLF savaşçıları, ilk Tigray savaşı sırasında Doğu Sudan’a sığınmıştı ve bazıları şimdi Sudan ordusu saflarında yer alıyor. Woldemariam, bu savaşçıların Doğu Sudan’dan Kuzey Etiyopya’ya geçerek federal hükümete karşı akrabalarına yardım edebileceğini ifade etti.
Eritre, 30 yıl boyunca Etiyopya’ya karşı bağımsızlık mücadelesi vermiş bir ülke. 2020’de Eritre, Etiyopya federal hükümetiyle işbirliği yaparak TPLF’ye saldırdı. Ancak şimdi Eritre, TPLF’yi destekleyerek kendi topraklarına yönelik olası bir işgale karşı bir tampon oluşturmayı amaçlıyor. Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Eritre’nin Assab Limanı’nı geri almak için üstü kapalı tehditlerde bulundu. Bu liman, Eritre’nin 35 yıl önce Etiyopya’dan ayrılmasıyla Etiyopya’nın denize kıyısı olmayan bir ülke haline gelmesine neden olmuştu.
Eritre, kendi topraklarında Sudan ordusu yanlısı milisleri eğitiyor. Bu milisler, Doğu Sudan’daki Beni Amer ve Habab topluluklarından geliyor. Yeni bir Tigray savaşı, Eritre birliklerini de çatışmaya dahil edebilir ve Eritre’yi doğrudan hedef haline getirebilir. Ancak Etiyopya’nın Eritre’ye yönelik bir saldırısı, Doğu Sudan’daki savaşçıları çatışmaya katılmaya zorlayabilir.
ICG uzmanı Boswell, doğrudan bir Etiyopya-Eritre çatışması riskinin yüksek olduğunu belirterek, bunun daha geniş bir bölgesel çatışmaya yol açabileceği konusunda uyardı. Sınır ötesi ittifakların iki yönlü işlediğini vurgulayan analistler, Etiyopya’nın Abdulaziz el Hilu liderliğindeki Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey ile de güçlü bağları bulunduğunu ifade etti. Bu grup, Sudan’ın güneyinde, Etiyopya-Sudan sınırı boyunca faaliyet gösteriyor ve Sudan ordusuna saldırılarda bulunuyor.
Sudan uzmanı Kholood Khair, bu cephenin, Eritre ya da Kuzey Etiyopya’daki olası çatışmalardan bağımsız olarak, sonunda Doğu Sudan’a ulaşarak bölgeyi istikrarsızlaştıracağına inanıyor. Khair, Doğu Sudan’ın bir sonraki çatışma alanı olacağını öngörüyor. Her iki taraf da birbirlerinin rakiplerini desteklemeye devam etse de, Sudan ordusu ile Etiyopya federal hükümetinin doğrudan karşı karşıya gelme ihtimali düşük görünüyor. Her iki taraf da kendi iç çatışmalarına fazlasıyla odaklanmış durumda.
Abiy ve Sudan ordusu lideri Abdulfettah el Burhan, gerilimi azaltma konusunda ortak çıkarları olduğunu anlamış gibi görünüyor. 9 Mayıs’ta Burhan, yardımcısını Cibuti’de Abiy ile görüşmeye gönderdi. Boswell, Sudan ordusunun Etiyopya’yı İHA saldırısı düzenlemekle suçlamasından kısa bir süre sonra üst düzey bir görüşmenin gerçekleşmesinin olumlu bir işaret olduğunu belirtti. Ancak Etiyopya ve Eritre’deki çatışmalar, Sudan’daki iç savaşla birleşme tehdidi taşıyor. Khair, günümüzde Afrika Boynuzu’nda yaşananların 1990’lardan çok farklı olduğunu ve bölgesel savaşların artık son çare değil, ilk başvurulan yol haline geldiğini vurguladı.
