Yunanistan ve İsrail’den Aşil Kalkanı Anlaşması
Yunanistan, İsrail ile Aşil Kalkanı anlaşması imzaladı. Proje, Doğu Akdeniz’deki savunma işbirliğini güçlendirecek.
Bedeninin suya değdiği yer ölümsüz olur, yara almaz. Ancak Aşil’in topuğu suya değmediği için zayıf bir nokta olarak kalmıştır. Annesi Thetis, oğlunu korumak için birçok yöntem denemiştir. Genç yaşta Yunanlarla Truva savaşına katılan Aşil, annesinin tüm çabalarına rağmen, zayıf noktası olan topuğundan vurularak hayatını kaybetmiştir.
Günümüze dönersek, Yunanistan dün İsrail ile birlikte Yunan anakarası ve Yunan adaları üzerine çok katmanlı bir hava savunma sistemi kurmak için 3.6 milyar dolarlık bir anlaşmaya imza attı. Üç yıldır müzakereleri süren bu sistemin adı ‘Aşil Kalkanı’ olarak belirlendi.
Türkiye’nin savunma sanayisinde önemli adımlar attığı, insansız hava araçları ve silahlı insansız hava araçları alanında dünya çapında bir marka haline geldiği, füze kabiliyetlerini hızla geliştirdiği bir dönemde Yunanistan, İsrail ile işbirliği yapmayı tercih etti. Yunanistan, bu projede Avrupa şirketleriyle çalışmak yerine Doğu Akdeniz’de Kıbrıs Rum Kesimi ile birlikte bir eksen oluşturmayı hedefleyen İsrail’i seçti.
Projenin yüzde 75’inin İsrail savunma şirketleri tarafından, geri kalan yüzde 25’inin ise Yunan sanayisi tarafından gerçekleştirileceği belirtiliyor. Yunanistan, eğer Avrupa ülkelerinde üretim yapılacak şekilde bir anlaşma yapsaydı, Avrupa Birliği’nin SAFE silahlanma programından finansman alabilecekti. Ancak İsrail ile yapılan anlaşma bu kapsamda değil.
‘Aşil Kalkanı’, balistik ve seyir füzeleri, savaş uçakları, insansız hava araçları ve silahlı insansız hava araçlarına karşı yapay zeka odaklı entegre bir yapı oluşturmayı hedefliyor. Bu sistem, olası tehditlere karşı en az maliyetli ve etkili yöntemleri devreye sokmayı öngörüyor. İsrail yapımı 150 km menzilli Davud’un Sapanı, Barak MX ve SPYDER füze savunma sistemleri, Yunanistan’ın geliştirdiği Kentavros ile mevcut hava savunma sistemleriyle entegre edilecek. Ayrıca, sistemin adalara yerleştirilecek radarlarla desteklenmesi planlanıyor.
Aşil Kalkanı, Yunanistan’da destek bulmakla birlikte tartışmalara da yol açıyor. Türkiye ile Ege’deki kıta sahanlığı, Yunan adalarının karasuları gibi konularda süregelen tartışmaların gölgesinde, Yunanistan bu projeyi öne sürüyor. Eski Yunan Maliye Bakanı Yanis Varoufakis, Kiriakos Miçotakis hükümetinin Türkiye’yi ana güvenlik tehdidi olarak gösterip büyük savunma yatırımları yapmasına tepki gösterdi. Varoufakis, “Eğer bu sistem Türk füzelerinin yarısını düşürmeyi başarırsa, Ankara bunun yerine iki katından fazlasını fırlatır” diyerek silahlanma yerine diyalog çağrısında bulundu.
Yunan kamuoyunda ülke egemenliğinin İsrail’e teslim edildiğine dair eleştiriler de gündeme geliyor. Bu noktada, tarihinin en büyük savunma ihracatı anlaşmasını Yunanistan ile yapan İsrail, Atina’ya bazı tavizlerde bulunmuş. Normalde yapmadığı bir şeyi yaparak Yunanistan’a silah sistemlerinin kaynak kodlarını vermeyi kabul etmiş. Bu durum, Yunan Silahlı Kuvvetleri’ne yazılıma doğrudan müdahale ve güncelleme yetkisi tanındığı anlamına geliyor.
Ukrayna ve İran savaşlarında hava savunma sistemlerinin füze saldırılarını bertaraf etmede önemli bir rol oynadığı, ancak tehlikeyi tamamen ortadan kaldırmadığı görülüyor. İran, İsrail’e yüzlerce füze ve dron ile saldırdığında, Demir Kubbe yetersiz kalmış ve ABD savaş gemilerindeki hava savunma sistemleri devreye girmek zorunda kalmıştı. Çünkü yoğun dron ve füze saldırıları karşısında bu sistemler verimsiz kalıyor ve zayıf noktası burası.
Yunanistan, İsrail ve Güney Kıbrıs ile Doğu Akdeniz’de bir eksen oluşturmaya çalışırken, Türkiye de kendi hamlelerini yapıyor. ABD’den F-35’lerin satışı için onay beklendiği bir dönemde, savunma sanayisini güçlendirmek için kritik adımlar atılıyor ve bölgesel ittifaklarla işbirlikleri geliştiriliyor. Bu bağlamda, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan oluşan Mekke Savunma İttifakı’nın İstanbul’da yapılan dışişleri ve savunma bakanlarının ilk komite toplantısını da bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor.
