Hürmüz Boğazı’nda İran ve Umman’dan Olumlu Gelişmeler

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’ndaki yeni düzenlemeler için olumlu görüşmeler gerçekleştirdi. Gemi trafiğinin yeniden başlaması umutları artıyor.

İran ve Umman, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemeleri için olumlu görüşmeler gerçekleştirdi. Bu durum, gemi trafiğinin yeniden başlaması yönündeki umutları artırdı. Son günlerde iki ülke, boğazda yeni bir güzergah üzerinde yoğunlaşan müzakereler yürütüyor. Ancak iyimserlik artarken, İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için ABD’nin karşılaması gereken bir dizi talebi kamuoyuna açıkladı. Bu talepler, İran ile ABD arasında 17 Haziran’da imzalanan Mutabakat Zaptı’nın ötesine geçiyor ve bazıları daha önce dile getirilen taleplerle ilişkilendiriliyor.

İran devlet televizyonu IRIB, eski İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri ve dini lider Mücteba Hamaney’in danışmanı Muhammed Bakır Zülkadir’in açıklamalarına yer verdi. Zülkadir, ABD’nin davranışlarını düzeltmesi gerektiğini belirtti. Bu davranış düzeltmesi, İran’ın şu taleplerini içeriyor: 1. İran’ı tehdit etmeyin ve bu milletin değerlerine hakaret etmeyin. İran, ABD’nin ülkeyi tehdit etmeyi bırakmasını ve bu tür tehditlerin tekrarlanmayacağına dair güvence vermesini talep ediyor. Bu, siyasi ve güvenlik açısından önemli bir talep olarak öne çıkıyor. Gelecekteki tehditlere karşı güvencelerin kamuoyuna sunulması, daha geniş bir stratejik koşul olarak değerlendiriliyor.

2. İran ve müttefiklerine karşı bölgedeki savaş ve saldırganlığa son verin. İran, sadece kendisine değil, Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’taki müttefiklerine yönelik askeri harekatların da durdurulmasını istiyor. Haziran ayındaki mutabakat zaptında bu konuyla ilgili geniş bir güvenlik garantisi arayışı belirtilmişti.

3. Deniz ablukasını kaldırın ve kuvvetlerinizi İran çevresinden çekin. Haziran mutabakatına göre, ABD’nin 30 gün içinde abluka uygulamasını sona erdirmesi gerekiyordu, ancak bu durum boğazın yeniden açılmasıyla doğrudan bağlantılı değil.

4. İran’a verilen zararların tazminatını ödeyin. Bu, 2025’teki 12 günlük savaşın yanı sıra son dönemdeki çatışmaları da kapsıyor. Tahran, tazminatın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor.

5. İran’a yönelik yaptırımları kaldırın. Yaptırımların kaldırılmasına dair bir zaman çizelgesinin müzakerelerin bir parçası olması bekleniyordu. Ancak İran, yaptırımların kaldırılmasının boğazın yeniden açılmasıyla ilişkilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

6. Dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakın. Bu talep, daha önce de gündeme gelmişti. Bloke edilmiş yurtdışı varlıkların serbest bırakılması, müzakerelerin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Bu altı talep, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yerine getirilmesini istediği şartları genişletiyor. BBC Ortadoğu analisti Sebastian Usher, İran’ın tutumunun sertleştiğini belirtiyor ve bu taleplerin zamanlamasının ve mekanizmasının farklı olduğunu ifade ediyor. Tahran, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının kendisine daha güçlü bir konum sağladığını düşünebilir. Ancak Quincy Institute’ten Trita Parsi, İran’ın bu pozisyonlarının abartılı olduğunu ve muhtemelen geri adım atacaklarını öne sürüyor. Parsi, müzakerelerin uzatılmasına yönelik bir taktik olabileceğini ve İran’ın geçmişteki hatalarını tekrarlamak istemediğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı’nda bir anlaşmaya varılmasının kısa sürede gerçekleşebileceği öngörülüyor. Gemi bekleyenler ve petrol fiyatlarını takip edenler, bu öngörülerin doğru çıkmasını umuyor.