Karadeniz’de Fındık Üreticilerinin Yeni Korkusu: Drakula Böceği
Karadeniz’de fındık bahçelerini tehdit eden Drakula böceği, üreticilerin endişelerini artırıyor. İlaçlama ve imha çalışmaları sürüyor.
Uzak Doğu kökenli olan Drakula böceği, Karadeniz bölgesindeki fındık bahçeleri için giderek daha büyük bir tehdit oluşturmaya başladı. Bu zararlı, ağaçların kök ve gövdesine girerek odun dokusunu içeriden tahrip ediyor. Son günlerde Trabzon’da binlerce dekarlık alanda imha ve ilaçlama çalışmaları gerçekleştirildi. Üreticilerin en büyük kaygısı ise bu böceğin fidan ve bitki hareketleriyle yeni alanlara taşınması.
Karadeniz fındığı, son yıllarda kahverengi kokarca ile mücadele ederken şimdi de Drakula böceği gündeme geldi. Turunçgil Uzun Antenli Böceği olarak da bilinen bu zararlı, Trabzon’daki fındık alanlarında yıllardır devam eden mücadeleye rağmen varlığını sürdürüyor. İlk kez 2014 yılında İstanbul Şile’deki bir fidanlıkta tespit edilen bu tür, sonraki yıllarda yapılan taramalarda farklı bölgelere yayıldığı görüldü. EPPO kayıtlarına göre, 2014 yılında Bartın’daki bir fidanlıkta ve 2016 yılında Trabzon’un Maçka ilçesindeki bir diğer fidanlıkta Drakula böceği görüldü.
Zararlının fidanlıklardan çıkarak üretim alanlarına ulaşması, alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Maçka’daki ilk tespitin ardından 2017 yılında çevredeki fındık bahçelerinde de bu böceğin varlığı belirlendi. 2018-2024 döneminde Trabzon’da yaklaşık 4 bin 145 dekar alanda fındık bahçeleri imha edildi ve 822 üreticiye toplamda yaklaşık 29,9 milyon TL bitki karantinası tazminatı ödendi.
Drakula böceği, diğer tarım zararlılarından farklı olarak, verdiği zararı ağacın dışından değil, içeriden gerçekleştiriyor. Dişi böcekler yumurtalarını kök boğazına, yüzeye çıkan köklere ve gövdenin alt bölgelerine bırakıyor. Yumurtadan çıkan larvalar, ağacın odun dokusuna girerek burada galeriler açıyor. Bu kanallar, zamanla ağacın su ve besin taşıyan dokularını bozuyor. İlk aşamalarda dışarıdan sağlıklı görünen bir fındık ağacı, zamanla gelişme geriliği göstermeye ve dallarını kurutmaya başlıyor. EPPO’nun biyolojik kayıtlarına göre ergin böcekler genellikle mayıs ayından itibaren görülmeye başlıyor ve uygun iklim koşullarında sonbahara kadar aktif kalabiliyor.
Bu zararlının tehlikesi, yalnızca fındıkla sınırlı olmamasıyla da artıyor. Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre, Drakula böceği başta fındık olmak üzere elma, armut, mandalina ve portakal gibi bitkilerin gövde ve köklerine de zarar verebiliyor. Sağlıklı ağaçlara da saldırabilen bu tür, odun dokusunda gelişmesi nedeniyle mücadele edilmesi oldukça zor zararlılar arasında yer alıyor. EPPO kayıtlarında, Drakula olarak adlandırılan türün Türkiye’de akçaağaç, at kestanesi, gürgen, fındık, dişbudak, çınar, kavak, gül, böğürtlen ve söğüt gibi birçok bitki üzerinde tespit edildiği belirtiliyor.
Mücadeleyi zorlaştıran en önemli faktör, larvaların gövdenin içerisinde yaşamaları. Bu nedenle yüzeysel ilaçlamalar her zaman yeterli olmuyor. Türkiye’de turunçgil uzun antenli böceği, karantinaya tabi zararlı organizmalar arasında yer alıyor. Bulaşık olduğu kesinleşen alanlarda, yalnızca böceğin bulunduğu dal değil, gerektiğinde bitkiler kökleriyle birlikte tamamen imha ediliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın uygulamalarında imha edilen fındık bahçelerinde belirli bir süre boyunca zararlının konukçusu olan bitkilerin yeniden dikilmesine de izin verilmiyor.
Resmi veriler, bölgede yıllardır büyük ölçekli bir mücadele yürütüldüğünü gösteriyor. Trabzon’da 2018 yılında 400 dekar, 2019’da 426 dekar, 2020’de 760 dekar, 2021’de 617 dekar, 2022’de 4 bin 742 dekar ve 2023’te 5 bin 371 dekar alanda kimyasal mücadele gerçekleştirildi. Bu süreçte toplamda 12 bin 316 dekar alan ilaçlandı. Mücadele 2025 yılına kadar devam edecek. Sahaya 13 araç ve 40 personel çıkarılarak yaklaşık 6 bin 232 dekar alanın iki kez ilaçlanması planlanıyor. Tarım ve Orman Müdürlüğü, Drakula böceğini doğrudan “fındık için büyük bir tehdit” olarak nitelendiriyor. Ayrıca, EPPO’nun 17 Haziran 2026’da güncellediği dünya dağılım verilerine göre Anoplophora chinensis Türkiye’de hâlâ mevcut.
Kaynak: Web Özel
