Fas’tan İspanya’ya Yüzlerce Düzensiz Göçmen Akını: AB’de Tartışmalar Başladı
Fas’tan İspanya’nın Ceuta kentine on binlerce düzensiz göçmen ulaştı. Avrupa’da Schengen tartışmaları yeniden alevlendi.
İspanya’nın Kuzey Afrika’daki Ceuta bölgesi, son günlerde büyük bir düzensiz göç krizi ile karşı karşıya. İspanyol yetkililerin aktardığı bilgilere göre, son birkaç gün içinde on binlerce kişi, Fas’tan yüzerek ya da sınır bariyerlerini aşarak kente ulaşmayı başardı. Yerel yönetimler, Ceuta’ya ulaşan göçmen sayısının 49 bini bulabileceğini değerlendiriyor.
Bu kitlesel göç girişimi sırasında en az 18 kişinin hayatını kaybettiği ve cansız bedenlerinin kıyıya vurduğu bildirildi. Krizin nasıl bu kadar hızlı bir şekilde büyüdüğü henüz netlik kazanmazken, Fas makamları olaylarla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı.
Avrupa Birliği, bu durum üzerine İspanya’ya destek verme kararı aldı. AB Göçten Sorumlu Komiseri Magnus Brunner, Frontex gibi çeşitli mekanizmalar aracılığıyla Madrid’e ek destek sağlamaya hazır olduklarını duyurdu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Ceuta’dan gelen görüntüleri “kabul edilemez” olarak nitelendirerek, Avrupa’ya girişlerin belirli kurallar çerçevesinde gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı. Von der Leyen, insan kaçakçılığı ağlarının çökertilmesi ve tehlikeli deniz geçişlerinin engellenmesi gerektiğini ifade etti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de bu gelişmelere ilişkin bir açıklama yaparak, Avrupa Birliği’nin dış sınırlarının korunmasının yasa dışı göçle mücadelede temel bir unsur olduğunu belirtti. Merz, İspanya’nın Ceuta’daki durumu hızla kontrol altına almasını beklediklerini ve düzensiz göçmenlerin Avrupa’ya geçişine izin verilmemesi gerektiğini ifade etti. Berlin ayrıca, Fas’tan yasa dışı yollarla gelen kişilerin geri kabul edilmesini talep etti.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Ceuta’daki durumu “şoke edici” olarak tanımlayarak, düzensiz göçün Avrupa’nın güvenliği için somut bir tehdit oluşturduğunu savundu. Meloni, İtalya’nın gerekli tüm kurumları harekete geçirdiğini ve olağanüstü tedbirler kapsamında İspanya ile Schengen uygulamasının askıya alınmasının değerlendirildiğini açıkladı. İtalya ile İspanya arasında kara sınırı bulunmamasına rağmen, Meloni’nin açıklaması Schengen sisteminin geleceği hakkında tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Fransa da bu gelişmeler üzerine İspanya sınırındaki kontrolleri artırma kararı aldı. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, İspanya sınırında denetimlerin derhal artırılması talimatını verdi ve göçmenlerin Fransa topraklarına yönelmesi durumunda ek önlemler alınacağını belirtti.
ABD’de de Ceuta’daki gelişmeler iç siyasetin gündemine taşındı. Eski Başkan Donald Trump’ın yardımcıları, sosyal medya üzerinden yaşananları Joe Biden’ın göç politikalarını eleştirmek için kullandı. Cumhuriyetçi yönetim, Ceuta örneğini sert sınır güvenliği politikalarının gerekliliği olarak gösterdi.
Uzmanlar, göç dalgasının nedeninin henüz net olmadığını belirtiyor. İspanya Yüksek Mahkemesi’nin denizde yakalanan düzensiz göçmenlerin doğrudan Fas’a geri gönderilemeyeceğine dair kararı ile sosyal medyada yayılan “sınır açıldı” söylentilerinin göç hareketliliğini artırmış olabileceği değerlendiriliyor. Ancak birçok uzman, asıl belirleyici faktörün Fas’ın sınır kontrol politikası olduğunu ifade ediyor.
Avrupalı göç uzmanları, yaşananların büyük bir Avrupa göç dalgasına dönüşmeyeceği görüşünde. Avrupa İstikrar Girişimi Başkanı Gerald Knaus, Ceuta ve Melilla’nın özel bir sınır rejimine sahip olduğunu hatırlatarak, bu bölgelere ulaşan kişilerin otomatik olarak Avrupa’nın serbest dolaşım alanına giremeyeceğini vurguladı. Knaus, Ceuta’dan İspanya ana karasına geçebilmek için ikinci bir sınır kontrolünden geçilmesi gerektiğini ve çeşitli güvenlik kontrollerinin uygulandığını belirtti. Ayrıca, İspanya’nın son yıllardaki düzensiz göç rakamlarının İtalya ve Yunanistan’a kıyasla daha düşük seviyelerde seyrettiğini ifade etti.
Göç araştırmacısı Raphael Bossing de krizin büyük ölçüde Fas’ın sınır politikaları ile bağlantılı olduğunu belirtti. Bossing, geçmişte benzer olayların yaşandığını ve belirleyici unsurun her zaman Rabat yönetiminin sınır kontrollerini sıkılaştırıp sıkılaştırmaması olduğunu ifade etti. Uzman, İspanya ile Fas arasında yapılacak diplomatik görüşmelerin tansiyonu düşürebileceğini öngörüyor.
Ceuta, Mayıs 2021’de de benzer bir göç akınına sahne olmuştu. O dönemde yaklaşık 9 bin kişi kısa süre içinde sınırı aşmıştı. Bu kriz, İspanya’nın Batı Sahra’daki Polisario Cephesi lideri Brahim Ghali’yi tedavi amacıyla ülkeye kabul etmesinin ardından patlak vermişti ve iki ülke arasında diplomatik gerilim yaşanmıştı. Arap dünyası uzmanı Haizam Amirah Fernández, Fas yönetiminin zaman zaman göç hareketlerini diplomatik baskı aracı olarak kullandığını belirtiyor. Fernández, insan hareketliliğinin çoğu zaman Rabat’ın karşılanmayan siyasi beklentilerine mesaj verme amacı taşıdığını ifade ediyor.
Ceuta’daki gelişmeler Almanya’da da siyasi tartışmalara yol açtı. CDU’lu milletvekili Günter Krings, Avrupa Birliği’nin Fas ile acil temas kurması gerektiğini savunurken, aşırı sağcı AfD’nin Eş Başkanı Alice Weidel, göçmenlerin asıl hedefinin Almanya olabileceğini öne sürdü. Ancak uzmanlar, Ceuta’nın özel statüsü nedeniyle buraya ulaşan göçmenlerin Avrupa’nın diğer ülkelerine serbest şekilde geçemeyeceğini ve mevcut krizin esasen İspanya ile Fas arasındaki ilişkilerden kaynaklanan bölgesel bir sorun olduğunu değerlendiriyor.
