Sanat ve Hayat Dergisi’nden Dayanışma Temalı Yeni Sayı
Sanat ve Hayat dergisi, sosyalistlere yönelik operasyonlara rağmen dayanışma sayısını yayımladı.
Medine Durmann / Almanya
Uzun yıllardır devrimci sanat ve toplumcu kültür anlayışıyla yayın yapan Sanat ve Hayat dergisi, 3 Şubat 2026 tarihinde sosyalistlere yönelik gerçekleştirilen operasyonlar sırasında hedef alınan kültür-sanat kuruluşlarından biri oldu. Bu operasyonlar çerçevesinde, derginin editörlerinden Sema Uçar ile BEKSAV Eş Başkanı Latife Canan Kaplan’ın da aralarında bulunduğu birçok kültür-sanat emekçisi gözaltına alındı ve tutuklandı. Tüm bu baskılara rağmen dergi, “Baskı ve yasaklamalara karşı sanatta inat” başlıklı yeni sayısını dayanışma yazılarıyla birlikte yayımladı.
Politik sanat ve kolektif kültür üretimi
Bilim Eğitim Estetik Kültür Sanat Araştırmaları Vakfı (BEKSAV) bünyesinde üç ayda bir yayımlanan Sanat ve Hayat dergisi, “Toplum için sanat, insanlık için bilim ve özgürlük için politika” anlayışıyla alternatif kültür-sanat dergileri arasında önemli bir yer edinmiştir. Edebiyat, tiyatro, sinema, müzik, kültürel hafıza, kadın özgürlük mücadelesi ve toplumsal hareketler gibi konulara odaklanan dergi, sanatı yalnızca estetik bir alan olarak değil, aynı zamanda toplumsal mücadelelerin, hafızanın ve özgürleşme arayışının bir parçası olarak ele almaktadır.
2002 yılında yayımlanan ilk sayısıyla okurlarıyla buluşan derginin kuruluş aşamasında, 68 kuşağının devrimcilerinden sosyalist aydın Kutsiye Bozoklar da yer almıştır. İlk sayıda yayın komisyonu başkanı olarak görev alan Bozoklar, dergi çevresinde direnişin ve devrimci iyimserliğin sembollerinden biri olarak anılmaktadır. Bir süre yayınına ara veren dergi, 2015 yılında yeniden yayımlanmaya başlamış ve çok dilli kültürel üretim anlayışını sürdürerek Kürtçe ve Ermenice sayfalara da yer vermiştir. Yıllar içinde oluşturduğu yayın çizgisiyle politik sanat üretimini, kolektif hafızayı ve toplumcu kültür geleneğini besleyen dergi, günümüzde de kültür-sanat alanındaki üretimini devam ettirmektedir.
Dayanışma ekseninde hazırlanan sayı
İlkbahar/Yaz 2026 tarihli 46/31 sayısı, doğrudan dayanışma teması etrafında hazırlanmıştır. “Baskı ve yasaklamalara karşı sanatta inat” başlığıyla yayımlanan bu sayının giriş yazısında, operasyonlar sonrasında artan dayanışma ruhuna vurgu yapılmıştır. Açıklamada, kültür-sanat alanındaki baskılara rağmen belirleyici olanın dayanışma olduğu belirtilirken, yeni sayının kolektif bir emekle hazırlandığı ifade edilmiştir. Dergi kolektifi tarafından kaleme alınan giriş yazısında, “Operasyonla ‘düzen dışı potansiyeli yok etmek’ isteyenlerin karşısına direnenler ve dayanışmanın gücü çıktı. Dayanışma sayısını çıkaracağımızı duyurduğumuz andan itibaren bize ulaşan okurlarımıza, dost ve yoldaşlarımıza çok teşekkür ederiz. Kendimizi bir an olsun yalnız hissetmedik” ifadelerine yer verilmiştir. Yeni sayı, yalnızca destek mesajlarından oluşan bir özel sayı niteliği taşımamakta; Türkiye ve Avrupa’dan birçok ilerici yazar, sanatçı ve kültür emekçisi doğrudan yazılarıyla dergiye katkı sağlamıştır. Böylece dayanışma, yalnızca açıklamalarla değil; şiir, deneme, inceleme, çeviri ve kültürel üretim aracılığıyla büyüyen kolektif bir hat olarak örülmüştür.
Türkiye’den ve Avrupa’dan katkılar
Derginin bu sayısında Aziz Tunç, Hasan Sağlam, Ferhat Tunç, Atilla Keskin, Ali Çarman, Mine Şirin, Barış Yıldırım, D. Barış Şen, Semra Çelebi, Ayşe Nur Demir gibi birçok yazarın şiir, inceleme ve kültür yazıları yer almıştır. Sayıda ayrıca sansür, faşizm, propaganda, toplumsal hafıza, özgürlük mücadeleleri, politik sanat ve kültürel direniş üzerine makaleler yayımlanmıştır. “Tartışma Kültürü”, “Harman”, “Mevsimler”, “Pano” ve “Ayraç” bölümlerinden oluşan bu sayıda sanatın halkla ilişkisi, hafıza kültürü, kölelik tarihi, devrimci kadınlar ve kültürel direniş gibi konular öne çıkmıştır. Özellikle Almanya’da yaşayan ilerici aydın ve sanatçıların katkıları, dayanışma sayısının uluslararası bir kültürel bağa dönüştüğünü göstermektedir. Operasyonların ardından yalnızca yazılarla değil, kamuoyuna yapılan çağrılarla da geniş bir dayanışma ağı oluşmuştur. Dayanışma çağrılarına destek veren isimler arasında Barış Atay, Mikail Aslan, Pınar Aydınlar, Hayko Bağdat, Kemal Aydoğan ve Kemal Kahraman gibi isimler yer almaktadır. Mezopotamya Kültür Merkezi, HDK Kültür Sanat Meclisi, Grup Munzur ve çeşitli tiyatro toplulukları da tutuklanan kültür emekçileriyle dayanışma çağrısı yapmıştır.
Dayanışma çağrıları sürüyor
Sanat ve Hayat dergisinin dayanışma çağrıları devam etmektedir. Dergi tarafından yapılan çağrıda, “Yazı yazabilir, çeviri yapabilir, şiir, görsel vb. gönderebilirsiniz” denilerek yeni sayının kolektif katkılarla hazırlanacağı duyurulmuştur. Dergi çevresi, Eylül 2026’da yayımlanacak yeni sayı için hazırlıkların sürdüğünü belirtmiştir. Son dönemlerde bağımsız tiyatroların, kültür merkezlerinin, alternatif yayınların ve sanat kurumlarının artan baskılarla karşı karşıya kaldığı bir dönemde yayımlanan bu sayı, yalnızca bir derginin yayına devam etmesi değil; baskılara rağmen kolektif kültür üretiminin ve dayanışmanın sürdüğünü gösteren güçlü bir kültürel yanıt olarak değerlendirilmektedir.
